Mortui vivunt

48

Z okazji przypadającej w tym roku 80. rocznicy wybuchu II wojny światowej Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” – Centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu, przy współpracy z Politechniką Wrocławską oraz Biblioteką Naukową Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franki, wydał przewodnik historyczny „Mortui vivunt. Przez Lwów i Wrocław szlakiem zbrodni na Wzgórzach Wuleckich”.

Jest to pierwsza wspólna polsko-ukraińska publikacja poruszająca temat mordu dokonanego na polskiej inteligencji w lipcu 1941 r. we Lwowie.

Grupa…

… zamordowanych przez Niemców w pierwszych dniach niemieckiej okupacji Lwowa ponad

20 uczonych oraz ich bliskich, ogółem 45 osób, określana mianem Profesorów Lwowskich, jest wymownym symbolem martyrologii narodu polskiego i nazistowskiej polityki niszczenia polskich elit społecznych i naukowych. Zbrodnia ta stała się też wyrazistym przykładem braku osądzenia i ukarania sprawców. Literatura na ten temat jest dość obszerna, bowiem temat był już wielokrotnie podejmowany zarówno przez polskich, jak i ukraińskich badaczy, kilkanaście lat temu pojawiły się także pierwsze publikacje niemieckie. Niestety, chociaż wiele już wiadomo na temat samego przebiegu zbrodni i jej ofiar, to nadal dużo pracy przed historykami, gdyż wiele pytań wciąż pozostaje bez odpowiedzi.

Nowo wydany…

… przewodnik, choć nie przynosi odpowiedzi na te wszystkie pytania, to jest pierwszą publikacją, która wiedzie – dosłownie – po śladach tragicznej zbrodni z lipca 1941 r. Idea przewodnika narodziła się już ponad rok temu we wrocławskim środowisku akademickim. Pomysłodawczyni, a zarazem autorka, Kamilla Jasińska, zaprosiła do współpracy dwóch historyków ukraińskich – Vasyla Kmet’a i Stepana Biłostocky’ego z Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franki. W efekcie w czerwcu 2018 r. ukazało się wydanie broszurowe, a w 2019 r. – staraniem Ośrodka „Pamięć i Przyszłość” – wydanie książkowe.

Autorzy w przystępny sposób zaprezentowali sylwetki zamordowanych uczonych i ich bliskich, pokazali miejsca, w których mieszkali, a także opisali ostatnie godziny ich życia oraz ich ostatnią drogę. W przewodniku nie brakuje wstrząsającego opisu nie tylko samej egzekucji, ale także późniejszych wydarzeń, czyli ekshumacji i spopielenia ciał Profesorów Lwowskich. To wszystko zostało zaprezentowane na tle skrótowo zarysowanego kontekstu historycznego i realiów życia w wojennym Lwowie. W kolejnej części zaprezentowano miejsca, które w obu partnerskich miastach – we Lwowie i Wrocławiu – upamiętniają zamordowanych uczonych. Przy tej okazji opisano także trwające wiele lat starania o wzniesienie pomników w każdym z tych miast. Integralną

częścią publikacji jest propozycja dwóch tras turystycznych przez Lwów.

Wyjątkowy charakter…

… przewodnika polega przede wszystkim na tym, że powstał w wyniku współpracy polskich i ukraińskich badaczy, stanowiąc pierwszą próbę wypracowania wspólnej polsko-ukraińskiej narracji na temat zbrodni. Opiera się na założeniu, że skoro oba narody łączy wspólna pamięć o zbrodni i jej ofiarach, to w obliczu zbliżającej się 80. rocznicy wydarzeń na Wzgórzach Wuleckich, najwyższy czas podjąć trud wypracowania jednej narracji – ponad wszelkimi podziałami i ponad granicami. „Poprzez ten przewodnik, pragniemy wspólnie mówić o zbrodni i jej kontekstach. Chcielibyśmy, by stał się on podstawą do wypracowywania jednej, wspólnej narracji dotyczącej tej okrutnej zbrodni. Niech otworzy nową przestrzeń do międzynarodowych poszukiwań, w które zaangażują się badacze z Polski i Ukrainy, a także Niemiec. Droga ta jest długa i trudna, ale cel nie jest nieosiągalny, bo łączy nas wspólna pamięć” – napisali we wstępie autorzy, zaś dyrektor Ośrodka „Pamięć i Przyszłość”, dr Marek Mutor napisał w przedmowie: „Niech przewodnik »Mortui vivunt. Przez Lwów i Wrocław szlakiem zbrodni na Wzgórzach Wuleckich« będzie wyrazem naszej wspólnej pamięci i przestrogą dla przyszłych pokoleń.

(chz)

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here